boekuitreiking Hannie van Peter Hamman. De burgemeester van Haarlem reikt het eerste exemplaar uit aan Freddie Oversteegen- Dekker

Boek over het leven van Hannie Schaft, Peter Hammann

Vrijdag 21 april heeft burgemeester Jos Wienen van Haarlem het eerste exemplaar van het nieuwe boek “Hannie” overhandigd aan Freddie Dekker – Oversteegen, een van de verzetsvriendinnen van Hannie.

boekuitreiking Hannie van Peter Hamman. De burgemeester van Haarlem reikt het eerste exemplaar uit aan Freddie Oversteegen- Dekker

Het boek is geschreven door historicus Peter Hammann. In zijn boek “Hannie” legt hij de gebeurtenissen van de oorlog meer langs een eigentijdse morele meetlat.

Hannie Schaft, zo beschrijft Hamman, raakt los van de oude vertrouwde banden en instituties van voor de oorlog en zoekt naar nieuwe wegen en waarden en een nieuw toekomst perspectief. Ze hervormt zichzelf, moet telkens nieuwe keuzes maken en trekt ten strijde, steeds vaker gewapend. Maar als het verzet en de represailles steeds harder worden en er dierbaren om het leven komen verandert, aldus Hamman, haar zicht op een toekomst in vrijheid die ze alleen nog maar in nevelen gehuld ziet. Ze verliest zich in een droom over haar begrafenis in een kist met de driekleur erop en de Koningin erbij. Dan slaat het noodlot toe en wordt Hannie gevangen genomen en op laffe wijze in de duinen van Bloemendaal vermoord.

Peter Hammann schrijver van het boek "Hannie"

Het zicht op het leven van verzetsstrijdster Hannie Schaft raakt na de oorlog versluierd door discussies over haar politieke achtergrond, door de gevolgen van de Koude Oorlog en het complot denken naar aanleiding van ernstige kwesties als de Velser Affaire en de Zaak Menten.

Niet alleen de feiten of de interpretatie van die feiten, maar de kracht van het persoonlijke verhaal van het leven, het verzet, het overlijden en het herdenken van Hannie Schaft en het beeld dat daaruit naar voren komt als dat van een zeer sterke, krachtige vrouw en intelligente persoonlijkheid heeft op zichzelf al voldoende betekenis en komt tot zijn volle recht in het nieuwe boek.

De Nationale Hannie Schaft Stichting heeft – in de persoon van Frits de Vries – meegewerkt aan de totstandkoming van dit prachtige boek.

Aanschafinformatie

Het boek is te koop in de boekhandel of via de site van de uitgever: www.indeblijedruk.nl.

Het bevat vele tientallen afbeeldingen in zwart-wit en kleur, tekeningen van Eric J. Coolen en gedichten van Bies van Ede.

Meer lezen over het leven van Hannie

Wie nog meer wil lezen over het leven van Hannie kan dat doen op de pagina: “Het levensverhaal van Hannie Schaft“. Gratis verkrijgbaar in PDF is “Hannie Schaft” van Sophie Polderman. De nieuwe druk van het boek van Ton Kors ” Hannie Schaft Het levensverhaal van een vrouw in verzet tegen de nazi’s.” is ook zeer de moeite waard.

 

 

 

Hannie Schaftboom wordt geplant door kinderen van de Hannie Schaftschool te Haarlem 21 april 2017

Hannie Schaftboom geplant in Haarlem

In aanwezigheid van veel schoolkinderen is op vrijdag 21 april in het Kenaupark in Haarlem de eerste Hannie Schaftboom geplant. Ook burgemeester Jos Wienen van Haarlem was bij deze bijzondere gebeurtenis aanwezig. De boom – een moerascipres – is aangeboden door Spaarnelanden. Waarvoor nogmaals veel dank.

Hannie Schaftboom 21 april 2017 geplant door leerlingen van de Hannie Schaftschool te Haarlem

Na toespraken van de Nationale Hannie Schaft Stichting en van de burgermeester van Haarlem werd de boom uiteindelijk geplant door drie jongens van de Hannie Schaftschool in Haarlem. De overige kinderen waren van basisschool De Kring – ook uit Haarlem.

Hannie leeft bij de jeugd

Het was leuk om te zien hoeveel de kinderen konden vertellen over het leven van Hannie Schaft en haar idealen. Volgens de aanwezige leerkrachten hadden ze hen niks van tevoren ingefluisterd en leeft Hannie heel erg bij de Haarlemse jeugd. Met het planten van de boom, waarvoor we trouwens veel hulp hebben gekregen van Haarlem Marketing, kunnen we Hannie Schaft blijven gedenken. In het Kenaupark, op steenworp afstand van het beeld ‘Vrouw in het verzet’ van haar verzetsvriendin Truus Menger – Oversteegen.

Hannie Schaftboom, het begin van een traditie

Maar bovenal willen we met het planten van de boom een traditie starten. De boom moet symbool gaan staan voor de vrijheid, die Hannie zo bevochten heeft en uiteindelijk met haar leven heeft moeten bekopen. Elk voorjaar zal een groep schoolkinderen uit Haarlem gevraagd worden wat vrijheid voor hen betekent, hoe je die moet verdedigen en wat zij er aan kunnen bijdragen. Zij kunnen hun gedachten de vrije loop laten in de vorm van een gedicht, een foto of een werkstuk. Een jury zal alle inzendingen beoordelen en de mooiste krijgen een plek in de boom! We zullen jaarlijks een bijeenkomst organiseren waar de inzendingen kunnen worden bekeken.

Na afloop van de ceremonie van dit jaar werden alle kinderen verblijd met heerlijk ijsjes die werden aangeboden voor IJssalon Garrone uit de Grote Houtstraat in Haarlem. Wat een leuke verrassing.

Wij hopen van ganser harte dat we met het planten van de eerste Hannie Schaftboom met een mooie traditie begonnen zijn. Wie weet volgen er nog andere steden. Mocht daar belangstelling voor zijn kunt u zich wenden tot de Stichting.

 

Beeld van Hannie Schaft gemaakt door Fineke ten Napel

Beeld Hannie Schaft onthuld in Zandvoort

Beeld van Hannie Schaft gemaakt door Fineke ten Napel

In Zandvoort is op zaterdagavond 22 april een beeld van Hannie Schaft onthuld. En wel in een mooi appartementen complex in de Van Speijkstraat. Het bronzen beeld is gemaakt door kunstenares Fineke ten Napel. Het initiatief is genomen door Hans van der Heijden, een van de bewoners en lang geleden leerling van de Hannie Schaftschool in Zandvoort.

De Stichting is verheugd met dit soort initiatieven en was dan ook bij de onthulling aanwezig. De bewoners van het appartementen complex gaven aan te verwachten dat Hannie hun elke dag weer zal inspireren.

Foto van het gebouw Augustaschacht in Osnabrück ter gelegenheid van de herdenking 2 april 2017

Augustaschacht Osnabrück 2 april 2017

Op 2 april bezocht Ab van der Deure van onze Stichting een bijeenkomst van de Augustaschacht nabij Osnabrück, Duitsland.

U kunt een kort videoverslag bekijken.

Tijdens de Tweede Wereldoorlog was Ohrbeck, zoals het officieel heette, een kamp voor dwangarbeiders.
Ook veel Nederlanders werden er tijdens de oorlog tewerkgesteld.

Tatsiana Vaitulevich, wetenschapper uit Wit-Rusland, hield een lezing over de manier waarop gevangenen die na de oorlog naar huis konden terugkeren, werden behandeld. Ze vergeleek hierbij de mensen uit Wit-Rusland en Nederland.
Heel opvallend was daarbij dat er eigenlijk voor deze mensen geen belangstelling was.
Een rol daarbij speelde misschien dat ze zelf niet graag over hun ervaringen vertelden.

Na de lezing werden er door de aanwezigen bloemen gelegd achter het gebouw bij het gedenkteken.
Op de stalen, verticale platen staat een honderdtal namen van mensen die op deze plaats zijn omgekomen.
Daarbij ook vele Nederlanders.

Het is goed te weten dat ook op deze plaats de slachtoffers van de Nazi’s jaarlijks worden herdacht.

Foto van het gebouw Augustusschacht in Osnabrück ter gelegenheid van de herdenking 2 april 2017

 

Prinses Juliana onthult het standbeeld van Hannie Schaft in het Kenaupark in Haarlem. Links op de foto Truus Menger-Oversteegen

Beeld “Vrouw in verzet” genomineerd

De gemeente Haarlem heeft het beeld “Vrouw in Verzet” genomineerd voor een compliment voor een oorlogsmonument. De Nationale Hannie Schaftherdening wordt ieder jaar afgesloten met een kranslegging bij dit beeld van Truus Menger-Oversteegen. Op de foto ziet u het monument op de dag waarop het werd onthuld door Prinses Juliana. Lees onder de foto verder waarom de gemeente Haarlem dit bijzondere monument heeft genomineerd .

onthulling van het Beeld van Hannie Schaft op 3 mei 1982. Op de foto links Truus Menger OVersteegen, rechts prinses Juliana

De motivatie van de gemeente Haarlem voor de nominatie is zo sprekend dat wij hem hieronder graag weergeven:
“Bij vier Haarlemse oorlogsmonumenten vindt jaarlijks op 4 mei een herdenking plaats: de ‘Man voor het Vuurpeloton’ van Mari Andriessen aan de Dreef, de ‘Treurende Vrouw’ van Oswald Wenckebach aan de Westergracht, het verzetsmonument van Theodoor van Reijn bij de Jan Gijzenbrug en het oorlogsmonument in het Reinaldapark. Er is daarnaast één Haarlems oorlogsmonument waar op een andere datum dan 4 mei jaarlijks een goedbezochte herdenking plaatsvindt: het prachtige beeld in het Kenaupark ‘Vrouw in het Verzet’ van Truus Menger-Oversteegen (1923 – 2016). Dit verzetsmonument onderscheidt zich ook van de andere Haarlemse oorlogsmonumenten door de beeldhouwster: die was in de bezettingsjaren zelf actief in het Haarlems verzet en kompaan van Hannie Schaft.

De Haarlemse verzetsheldin Hannie Schaft werd in april 1945 door de bezetter geliquideerd en op 27 november 1945 herbegraven. Ter gelegenheid van die historische gebeurtenis organiseert de Stichting Nationale Hannie Schaftherdenking elk jaar eind november een indrukwekkende herdenkingsbijeenkomst in de Haarlemse Groenmarktkerk. Aansluitend vindt in het Kenaupark een kranslegging plaats bij het beeld ‘Vrouw in het Verzet’.

De altijd drukbezochte herdenkingsbijeenkomst in november staat jaarlijks in het teken van de gevolgen van uitsluiting en discrimi­natie en het belang van het opkomen voor vrijheid in al haar aspecten. De moedige rol die Hannie Schaft en de zusjes Truus en Freddie Oversteegen in het verzet speelden, sluit daarbij aan. Hun houding in de bezettingsjaren, niet wegkijken bij discriminatie en uitsluiting, dient jongere generaties tot voorbeeld.

Het beeld ‘Vrouw in het Verzet’ is extra bijzonder, omdat de beeldhouwster zelf actief was in het verzet. Tijdens de bezettingsjaren maakte Truus Oversteegen samen met haar zus Freddie en Hannie Schaft deel uit van de Haarlemse Raad van Verzet, een soort ondergronds leger dat het gebruik van wapens niet schuwde. Hannie, Truus en Freddie waren de uitzondering op de regel die gold voor dit soort moedige verzetsgroepen. Vrouwen of meisjes vervulden daarin zelden een rol. Hannie Schaft was in de bezettingsjaren de leeftijd van twintig gepasseerd, maar Truus en Freddie Oversteegen waren nog maar zestien en veertien jaar oud toen ze door de Raad van Verzet werden benaderd. Meisjes vielen niet snel op en waren daarom bij uitstek geschikt voor belangrijk koerierswerk, zoals het verspreiden van illegaal drukwerk of het transporteren van wapens. Ook deden de zusjes de voorverkenningen die nodig waren voordat een sabotageactie gepleegd kon worden, brachten ze vermomde Joodse kinderen naar een veilig adres of verleidden ze een Duitse SS-officier die vervolgens door andere leden van het verzet werd geliquideerd. Wat begon met het verspreiden van pamfletten ging geleidelijk over in de uiterste en zwaarste vorm van verzet: het gewapend verzet, met gevaar voor eigen leven. Truus en Freddie Oversteegen overleefden gelukkig de bezettingsjaren. Zoals bekend gold dat niet voor Hannie Schaft. De bezetter liquideerde haar in de duinen bij Overveen, drie weken vóór de bevrijding.

Na de oorlog wijdde Truus Menger-Oversteegen zich aan het kunstenaarschap. Op een in 1980 uitgeschreven prijsvraag ontving de gemeente Haarlem meer dan honderd ontwerpen voor een verzetsmonument op het Kenaupark. Een jury van kunstenaars, oud-leden van het verzet en een cultuurfilosoof beoordeelde de inzendingen zonder de naam van de inzenders te kennen. Het ontwerp van Truus Menger kwam als winnaar uit de bus. Haar beeld drukt de kracht uit van een dappere, kleine vrouw die het durft op te nemen tegen een oppermachtige onderdrukker en grote weerstanden en gevaren overwint. Op de sokkel staat: Vrouw in het Verzet / 1940 – 1945 / Hannie Schaft. Truus Menger droeg het beeld niet alleen op aan haar kompaan Hannie Schaft, maar aan álle vrouwen uit het verzet. Op 3 mei 1982 onthulde prinses Juliana het kunstwerk, in aanwezigheid van onder meer de beeldhouwster en burgemeester Jan Reehorst van Haarlem.

Via haar artistieke oeuvre, maar ook door de vele contacten met jongere generaties bleef Truus Menger-Oversteegen ook na de oorlog stelling nemen tegen discriminatie en uitsluiting en pleiten voor verdraagzaamheid. Om die reden ontvingen Truus en Freddie Oversteegen in april 2014 het Mobilisatie-Oorlogskruis uit handen van de minister-president.

Truus Menger-Oversteegen overleed op 18 juni 2016.”

Truus en Freddie OVersteegen ontvangen het mobilisatie-oorlogskruis uit handen van premier Rutte

Zusjes Oversteegen krijgen hoge onderscheiding

‘U bent allebei heldinnen. Een beter woord is er niet. En dat was u al op jonge leeftijd. Als meisjes nog.’
Zo typeerde premier Mark Rutte de zusjes Truus Menger-Oversteegen en Freddie Dekker-Oversteegen.

Truus en Freddie OVersteegen ontvangen het mobilisatie-oorlogskruis uit handen van premier Rutte

Zussen Oversteegen krijgen het Mobilisatie-Oorlogskruis uitgereikt door Minister President Rutte

Tijdens een bijzondere bijeenkomst in de deftige Statenzaal op het Binnenhof in Den Haag kregen beide dames op dinsdagmiddag 14 april 2014 uit handen van de Minister President het Mobilisatie-Oorlogskruis uitgereikt.

Als ultieme blijk van waardering voor hun verzetsdaden tijdens de Tweede Wereldoorlog.
“Het is boven elke twijfel verheven dat ook u beiden blijk hebt gegeven van bijzondere moed”, sprak de premier de zusters Truus (toen 90, inmiddels helaas overleden) en Freddie (toen 88) toe. “Dankzij u, en dankzij mensen als u, leven wij sinds 1945 in vrijheid; de grootste verworvenheid van onze rechtsstaat.”

Truus en Freddie waren zichtbaar blij verrast dat het premier Rutte was die hen, in bijzijn van de naaste familie, de onderscheidingen kwam opspelden. “Ongelofelijk mooi!” reageerde Freddie. “Een geweldige eer om deze onderscheiding uit handen van de minister-president te krijgen.” Truus sloot zich daarbij aan: “Ik ben buitengewoon vereerd. Dit zie ik als een erkenning voor de rol van de vrouwen in het verzet.”

Buitengewone moed

“Vanuit ons perspectief is het nauwelijks te bevatten”, vervolgt Rutte, “waar twee Haarlemse tieners aan het begin van de oorlog de moed vandaan haalden om zich aan te sluiten bij het verzet.” Ook burgemeester Bernt Schneiders van Haarlem is naar Den Haag gekomen voor deze bijzondere dag. Ook dat werd door de dames enorm gewaardeerd (“we krijgen ook altijd zoenen van hem”). Hij heeft de dames goed leren kennen bij de jaarlijkse Hannie Schaft herdenkingen op de laatste zondag van november. Ook Schneiders prees hun bijzondere daden. “Ik zeg het niet vaak, maar ik weet zeker dat heel Haarlem trots op jullie is.”

Zestien en veertien jaar oud waren de dames toen ze zich aansloten bij het verzet. Met hun moeder verspreidden ze in Haarlem pamfletten en affiches.
Later raakten ze betrokken bij het gewapend verzet tegen de Duitse bezetter. De zusjes Oversteegen verrichtten belangrijk koerierswerk voor de Raad van Verzet. Ze transporteerden illegaal drukwerk en wapens en begeleidden joodse kinderen naar onderduikadressen. Later waren de verzetszusjes actief betrokken bij sabotageacties en aanslagen. Daarin werkten Truus en Freddie  nauw samen met Hannie Schaft.

Het mobilisatie-Oorlogskruis

Het Mobilisatie-Oorlogskruis is bedoeld voor mensen die tijdens de Tweede Wereldoorlog (militaire) werkzaamheden verrichtten in het belang van het Koninkrijk. De onderscheiding, ontworpen door Frans Smits, heeft een bronzen kruis met vier armen die zijn gevormd in de punten van een zwaard. Gekruist over de armen staan twee dolken afgebeeld. In het midden van het kruis zit een Nederlandse helm die getooid is met een lauwertak. Aan de achterkant van het kruis staat de tekst: “Den Vaderlant Ghetrouwe”.

In nauwe samenwerking met de gemeente Haarlem heeft het bestuur van de Stichting een jaar geleden het initiatief genomen de dames te eren middels de uitreiking van deze zeldzaam hoge onderscheiding. De medaille wordt tegenwoordig bijna niet meer toegekend. Premier Rutte noemde de uitreiking van de onderscheiding “niet minder dan een daad van historische rechtvaardigheid” en “symbool voor de dankbaarheid van de natie”.

“Dit maakt mijn baan tot iets heel bijzonders”

Jeroen Pliester, voorzitter van de Stichting, dankt Rutte voor zijn inzet. Hij zegt namens de zussen Oversteegen dat zij dankbaar zijn, niet alleen voor zichzelf maar juist ook als voorbeeld voor de jeugd. Na afloop zegt premier Rutte op Radio 1 zich enorm verheugd te hebben op deze dag. Hij zei verder ongelofelijk trots te zijn dat hij deze onderscheiding mocht uitreiken. “Dit maakt mijn baan tot iets heel bijzonders.”

Na afloop van de bijzondere dag, als het Acht uur journaal al beelden heeft uitgezonden, laat de familie weten dat de dames erg moe zij, maar dat ze het een fantastisch eerbetoon vonden dat hen diep heeft geraakt.

Nationale Hannie Schaft Stichting

Deze website kwam tot stand met steun van het Prins Bernhard Cultuur Fonds

© 2018, Nationale Hannie Schaft Stichting. Alle rechten voorbehouden.
Sitemap   |   Disclaimer   |   Cookies   |   website: Sbd design